Heilig/Uncategorized

‘We stoken hier niet voor het heelal!’

rvkoecumeneEn dat je daarom de deur achter je kont dicht moest trekken. Recht voor zijn raap, zo herinner ik me Ton Heijmans, afgelopen vrijdag overleden op 88-jarige leeftijd. Hij is gestorven in het Berchmanianum, ‘huis voor verzorgingsbehoevende (mannelijke) religieuzen’ van de orde der jezuieten, waarvan hij lid was.

Ik zal niet zeggen dat ik hem heel goed gekend heb; hij liet zich ook niet echt kennen, al hadden velen een mening over hem. Ik kan wel zeggen dat hij veel voor mij betekend heeft, en niet in de laatste plaats omdat de theologie zoals hij die uitlegde, me een nieuw zicht heeft gegeven op geloven en kerk zijn. Rooms-katholiek ben ik er nooit om geworden, en dat hoefde voor hem ook niet. Ik heb er wel lieve vrienden van katholieken én protestantsen huize aan overgehouden.

Op 19 januari was hij altijd jarig, één dag voor de verjaardag van mijn echtgenoot. Vaak werd een deel van Jelles verjaardagsfeestje opgeluisterd met verhalen over de verjaardagsviering van Ton: wie er geweest waren, de hapjes die er (niet) waren geweest, en de pittige uitspraken die hij nu weer had gedaan. Zelf heb ik één of twee van die feestjes meegemaakt, op het Wouter van Doeverenplein, zijn laatste huisadres in Groningen. Dat hij het leuk vond dat je kwam, moest je maar tussen neus en lippen door ervaren; hardop zeggen zou hij dat niet.

Ik heb Ton leren kennen in de tijd nadat ik mijn lidmaatschap van de protestantse kerk aan de wilgen had gehangen. Ik kende bijna niemand in die kerk hier in de stad, en zag er het nut niet van in om dan lid te blijven van een instituut dat mij verder niet veel te zeggen had. Dat wil niet zeggen dat ik alles wat met geloven te maken had, ook achter me had gelaten, maar ik was er ook niet meer zo mee bezig als in mijn puber- en jong volwassen jaren. Ik had gemerkt dat je heel goed zelf na kunt denken over wat je wilt en hoe je moet leven, en liet me niet meer alles gezeggen door dominees en andere godgeleerde piefen.

Waarom ik me heb laten overhalen om eens mee te komen praten in de gespreksgroep die Ton leidde in een zaaltje bij de Jozefkerk, weet ik eigenlijk niet meer. Ik herinner me wel dat hij dol was op de bijbelvertaling die ik meebracht: ik moest het Fries dan nog wel voor hem naar het Nederlands overzetten, maar hij vond de directe uitdrukkingen die het Fries kent, magnifiek. ‘Wat zegt jouw Fries hiervan?’, vroeg hij regelmatig. Maar wat Ton me heeft bijgebracht op het gebied van bijbeluitleg en bevrijdingstheologie, is voor mij van doorslaggevende betekenis geweest. Het ging vanaf toen niet meer over vroomheid en met je kop in de wolken lopen, maar over de goeie dingen doen en ervan dromen dat je ooit overal met je blote voeten in het gras zou kunnen lopen.

Ton was Jezuiet, en zeer belezen, maar zeker geen kamergeleerde. Hij hield zelf ook van het goeie leven waarvan hij geloofde dat God dat voor al zijn mensen in petto heeft. En wat hem betreft was daarvan niemand uitgezonderd, niet binnen en niet buiten de kerk.

Het is triest om te weten dat hij zijn laatste jaren niet heel bewust heeft meegemaakt. Het lijkt me, juist voor zo’n uitgesproken mens als hij was, een onwerkelijk einde. Onder aan het overlijdensbericht van zijn orde staat: ‘Dat het eeuwige licht hem verlichte.’ Ik weet niet wat hij daar zelf van had gevonden; hij was niet zo bezig met de eeuwigheid, meer met hier en nu. Maar toch: moge er nog wat van zijn licht blijven stralen.

One thought on “‘We stoken hier niet voor het heelal!’

  1. Ton, zaliger gedachtenis zullen we maar zeggen. Ik maakte hem mee bij de Missionair Oecumenische Gemeenschap Groningen, hij was bestuurslid namens de RKkerk. Oecumenicus in hart en nieren, eigenzinnig en bedachtzaam, al leek hij niet zo bedachtzaam, hij dacht veel na. Ik denk met veel genoegen aan hem terug.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s