Mali/muziek

Van Rhiannon Giddens naar Oumou Sangaré

 

podium Kleine Zaal Oosterpoort

Precies een maand na elkaar traden in mijn bijzijn twee zangeressen op. De eerste had ik ruim een jaar geleden ook al gehoord en gezien, Oumou Sangaré was nog helemaal onbekend voor ons. Maar ze komt uit Mali, en daar hebben wij wat mee, dus toen reisgenote nummer vier ons als gezin meevroeg naar een concert in onze ‘eigen’ Oosterpoort, zeiden wij natuurlijk geen nee. Kort na het concert van Rhiannon Giddens, op 25 maart in de Amstelkerk in Amsterdam, kreeg ik mijn derde griep dit jaar, en is er van een verslag van dat optreden niets meer gekomen. En nu ik die schade toch aan het inhalen ben, wil ik de beide dames hier wel eens naast elkaar zetten. Ze hebben tenslotte overeenkomsten. Maar verschillen ook.

Het gelukkige toeval(?) doet zich voor dat Oumou ook de aandacht had getrokken van Leendert van der Valk, een van mijn docenten popjournalistiek van vorig jaar. Hij publiceerde begin deze week een interview met haar in de NRC, waaruit een aardig portret van de dame is te destilleren. Ik was blij toe, want behalve de aankondiging in de agenda van de Oosterpoort wisten we nog helemaal niets van haar. Nou ja, tijdens de warme maaltijd die we gevieren genoten, hebben we via YouTube een playlist van haar afgespeeld, maar op een doorsnee beeldscherm en uit heus niet al te slechte boxen krijg je toch amper een idee van hoe je dit live zult beleven.

Rhiannon Giddens

Over Rhiannon Giddens wisten we intussen heel wat meer; ik volg haar sinds het optreden vorig jaar via Facebook, zodat ik niet alleen weet wat voor muziek ze maakt, maar ook een indruk heb van haar drijfveren en de dingen waar ze warm voor loopt. Dat klinkt trouwens ook duidelijk door in de keuzes die ze qua muziekrepertoire maakt: haar nieuwste album, ‘Freedom Highway’ bezingt de moeilijke weg die haar voorouders (en die van talloze andere African Americans) zijn gegaan sinds ze als slaven voet aan wal zetten in het Land van de Onbegrensde Mogelijkheden. De muziek die ze daarvoor gebruikt stamt uit diezelfde slaventraditie; ik kijk er dan ook niet van op dat behalve haar stem de banjo en de viool haar favoriete instrumenten zijn. Haar cover van ‘Birmingham Sunday’ (o.a. bekend geworden via Joan Baez, maar geschreven door haar toenmalige zwager Richard Fariña) laat horen dat ze ook muziek van anderen goed weet te gebruiken en vertolken als die naadloos aansluit op de thematiek die ze bezingt. Het is wellicht een belediging voor doorgewinterde Baez-fans, maar ik vind de versie van Rhiannon Giddens mooier. Als je weet waar het lied over gaat, is dat echter van minder belang: het is geschreven naar aanleiding van een bloedbad in de 16th Baptist Church in Birmingham, Alabama, op de dag in 1963 dat zwarte vrouwen zich daar wilden laten registreren voor de verkiezingen. De Ku Klux Klan gooide er een bom op. And the choirs kept singing of freedom…

Oumou Sangaré

Oumou Sangaré is minstens even strijdbaar, als ik de beschrijvingen moet geloven; ze zingt alleen in een taal die ik niet versta. En ik merk tijdens het concert dat ik dat een handicap vind. Daar kan zij niks aan doen; ze heeft een geweldige stem, en de uitstraling van een koningin, mede door de ‘mantel’ die deel uitmaakt van haar japon (zo’n gewaad mag je geen jurk noemen). Opvallend citaat uit het interview van Leendert: ‘Ik laat zien dat je met moed en hard werken onafhankelijk kan worden.’ Gesproken als een echte feministe, als een vrouw van de wereld ook. Haar begeleidingsband is ook een afspiegeling van meer werelden: de blonde bassiste Elise Blanchard is om te zien in veel opzichten een tegenhanger van de front lady, en behalve Blanchard zijn ook de drummer en toetsenman afkomstig uit Frankrijk. De twee achtergrondzangeressen, Kandy Guira (Burkina Faso) en Emma Lamadjiback (Centraal-Afrikaanse Republiek) staan op de voorgrond, en zijn zowel vocaal als visueel een vermakelijke en smaakvolle aanvulling op het totale plaatje. Abou Diarra, die de traditionele n’koni bespeelt, en gitarist Guimba Kouyaté, beide gestoken in niet-westerse kledij, en beide uit Mali, completeren het geheel.

Dat wil zeggen: op het podium. Bijzonder extra fenomeen bij dit concert is de aanwezigheid van een groep toeschouwers die zichtbaar afkomstig zijn uit West- en/of Midden-Afrika. Het zijn merendeels dames in prachtige traditionele japonnen, en ook een paar mannen in boubou, de lange tuniek die gedragen wordt in plaats van een overhemd of colbert. Het is ook vooral deze groep die nauwelijks hoeft te worden uitgenodigd om de kleine dansvloer te betreden. En dansbaar is de muziek absoluut.

Nog een prachtige zin uit het NRC-interview: ‘In Mali is een oorlog gaande, en alleen liefde kan die stoppen.’ Met die uitspraak schaart Oumou zich bij de vrouwen die voor mij het Mali vertegenwoordigen waarvoor ik tien jaar geleden als een blok gevallen ben, en waarvan ik zo hoop dat er iets van overblijft als de kruitdampen eindelijk optrekken. Dat er, behalve liefde, ook veel vindingrijkheid, doortastendheid en volharding nodig is, bewijst deze vrouw als geen ander: ze is behalve zangeres ook zakenvrouw. En op de een of andere manier heeft dat gegeven invloed op de indruk die ze op mij maakt tijdens dit concert: hier staat een koningin, zei ik al, maar hier staat ook iemand die weet wat ze wil en hoe ze dat moet bereiken. Ze is twaalf jaar ouder dan Rhiannon Giddens, en is niet alleen door haar gewaad ook een forsere verschijning.

Rhiannon in haar simpele Desigual-jurkje oogt in de Amstelkerk kwetsbaar, vermoeid, maar haar stem en haar spel zijn krachtig als tevoren. Haar begeleidingsband is dezelfde als vorig jaar; ze zijn goed op elkaar ingespeeld. Het was dan ook zeker de moeite waard om weer naar Amsterdam te rijden voor dit optreden in een wat intiemere setting dan het toch aardig grote podium van de Kleine Zaal van de Oosterpoort. Natuurlijk is het altijd een gewaagde onderneming als je appels en peren gaat vergelijken; het is beide fruit, maar het is niet te doen om te zeggen wat lekkerder is. Dat ga ik dan ook niet doen: in Amsterdam heb ik genoten van de teksten en de muziek, die ook leuk waren om naar te kijken – in Groningen van de muziek, de beweging en de kleuren, waarbij ik het moest doen met de wetenschap dat de teksten ‘deugen’.

2 thoughts on “Van Rhiannon Giddens naar Oumou Sangaré

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s