muziek

(Niet) van de tv: Ruthie Foster

We hadden de tickets zelf al maanden in huis, maar achter me hoorde ik voorafgaand aan het concert iemand zeggen dat hij zijn kaartje pas na de uitzending van DWDD had gekocht. En nog was de Oosterpoort op dinsdag 3 oktober niet stijf uitverkocht. Dat is vooral jammer voor degenen die er niet waren, want wij die er wel waren hebben allemaal genoten. Van Ruthie Foster zelf, van drumster Samantha Banks en bassist Larry Fulcher, en van de sfeer die ze in de Kleine Zaal van de Oosterpoort wisten te creëren. Maar eerlijk is eerlijk: als manlief haar niet had gevonden op zijn muzikale zoektochten op het wereldwijde web, dan had ik nu nóg niet van haar bestaan geweten.

En dat zou jammer zijn geweest. Want de manier waarop zij op het podium staat en haar ding doet, staat voor alles wat ik mooi vind aan de muziek uit het diepe Zuiden van de VS: soul, harmonie, ritme, passie (moet je weten hoe’n hekel ik aan dat woord heb…). Al in de eerste seconden van haar optreden was te merken dat Foster misschien wel beter kan zingen dan praten; haar stem ís muziek. De associatie met opgewonden kerkdiensten waarin de ene ‘amen’ over de andere ‘hallelujah brother’ heen buitelt is makkelijk te leggen, en het zal je dan ook niet verbazen dat haar zangcarrière begon in een dorpskerkje in Texas. Net zo min als haar legendarische ‘oudere zusters’ Aretha Franklin en Mavis Staples kon de kerk haar voor zichzelf houden. Tot mijn verbazing zette de jonge Ruthie de volgende stap in haar loopbaan richting the US Navy, maar ook daar bleef haar stem niet onopgemerkt. Het staat haar te prijzen dat ze vervolgens niet is ingegaan op de eerste de beste aanbieding van een New Yorkse platenbaas; die wilde haar omvormen tot een popster waarvan er al zoveel zijn. Daarvoor had ze dan wel haar volstrekt eigen geluid en muzikaliteit moeten inleveren. Maar Ruthie wilde Ruthie blijven, en keerde New York de rug toe, om terug te keren naar Texas, naar Austin deze keer.

Van daaruit heeft ze een heel eigen plek in de muziekwereld weten te veroveren, waarbij ik oprecht niet weet bij welk genre ze nou ondergebracht dient te worden. Matthijs van Nieuwkerk had het over blues, ik hoorde gisteren vooral veel gospel en soul, maar ook country en meer. Waarschijnlijk is juist voor deze muziek de parapluterm ‘Americana’ uitgevonden, maar ook die klinkt niet alsof hij Ruthie Fosters hele lading dekt. De stem alleen al blaast je weg, maar dat doet ze ook nog eens in onnavolgbare arrangementen, en met behulp van een paar effectieve instrumenten en hun bespelers. Samantha Banks is een volstrekt unieke drumster: een minstens stevige, zwarte vrouw van middelbare leeftijd die als een koningin achter haar drumstel zit, en die ook minder gangbare percussie-instrumenten als de spoons deskundig weet in te zetten. Zowel Banks als Larry Fulcher doet mee in de backing vocals, en dat is vooral leuk in liedjes waarin een soort vraag-en-antwoordspel zit. Op zich heeft de stem van Foster geen backing nodig, mmm-mmm, no ma’m.

Larry Fulcher

Samantha Banks

De setlist is een ratatouille van eigen en andermans nummers in veel verschillende stijlen. ‘Up above my head’ van Sister Rosetta Tharpe kenden wij vooral in de uitvoering van Rhiannon Giddens, maar is als zodanig bijna niet terug te horen in de manier waarop Foster het zingt. Ze maakt er gewoon een compleet nieuw lied van. En dat doet ze ook met ‘Ring of Fire’ van Johnny Cash. Voordat ze dat inzette zegde ze toe erná te zullen verklappen wat Rosanne Cash, de dochter van, ervan vond, maar dat is er helaas bij gebleven. Het Oosterpoortpubliek vond het in elk geval prachtig, en als je de commentaren onder het YouTubefilmpje leest, waren we niet de enigen. Zo mogelijk nog indrukwekkender was haar vertolking van ‘Phenomenal Woman’, het gedicht van Maya Angelou. Het titelnummer van haar nieuwste album, ‘Joy Comes Back’, kwam pas tegen het einde van het geplande deel van dit optreden, alsof ze eerst vertrouwd moest raken met het publiek voordat ze een liedje kon zingen over het verdriet om de voogdijstrijd die ze met haar ex over hun dochter voert. Het merkwaardige is dat dit liedje qua muziek een van de hele setlist de puurste gospel vertegenwoordigt: misschien moet je inderdaad wel eerst een beetje weten wat voor publiek je hebt voordat je je daaraan waagt. Want qua inhoud is het lang niet zo simpel als het klinkt.

Op deze eerste dag na het overlijden van Tom Petty kon enig eerbetoon natuurlijk niet ontbreken: in de toegift kwam dat in de vorm van ‘Free Falling’ – het publiek kon het waarderen. Omgekeerd had Ruthie Foster ook oor voor haar publiek: iemand fluisterde haar in dat er nog geen ‘echte’ blues hadden geklonken, dus ook dat moest in de toegift nog ingehaald worden met ‘Singin’ The Blues’. En dan mochten we uiteindelijk zelf ook nog meezingen met ‘Woke Up This Morning (With My Mind Stayed On Freedom)’, een van de tophits van de civil rights movement, maar van oorsprong ook een echte gospelsong (toen was de mind nog stayed on Jesus). Misschien moet ik het maar gewoon toegeven: ik hou van gospel. Niet per se van de woorden, maar zeker wel van de muziek. Ruthie Foster heeft me laten zien en horen dat dat geen schande is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s