Heilig/ik denk wel eens...

Kinderen van de oorlog

(onderstaande column van mijn hand verscheen op 11 mei in Kerk in Stad)

Twee weken geleden waren we bij een kerkdienst ten afscheid van Eisse Bakker. De man verdient op zichzelf al een omvangrijk In Memoriam. Ik ben echter niet de aangewezen persoon om dat te schrijven. Tijdens deze dienst bekroop me het gevoel dat we, behalve nu heel concreet van Eisse, gaandeweg ook afscheid aan het nemen zijn van een hele generatie. Tot die generatie behoorden ook mijn ouders zaliger, en behoren ook mijn schoonouders, broos maar nog in leven. De nog levenden vormen een krimpende minderheid van mensen die als kind de oorlog nog hebben meegemaakt. Van degenen die volwassen waren tussen 1940 en 1945, is er wellicht nog een enkele zeer sterke overlevende te vinden – inmiddels is ook de generatie van hun kinderen bijna 80 jaar of ouder.

Van hen hebben zeker degenen die de 80 al gepasseerd zijn, vaak nog herinneringen aan hun kinderjaren waarin het oorlog was. Oorlog: een onbegrijpelijke uitvinding van grote mensen waaraan deze kinderen geen schuld hadden, maar waar ze wel de gevolgen van moesten dragen. Eén dezer dagen zag ik ook de tv-uitzending waarin met de nabestaanden van de grote held Johannes Post werd gesproken over hun vader, en wat zijn keuzes voor impact hadden gehad op hun leven. Die invloeden bleken nogal uiteenlopend, maar in alle gevallen zeer diepgaand. Eén dochter heeft er een diep geloof aan overgehouden in een God die alles en iedereen stuurt; een andere wordt nog steeds heel verdrietig, bijna bitter, als ze denkt aan alles wat haar vader niet alleen zichzelf maar zeker ook zijn vrouw en kinderen heeft ontzegd. Alles mooi en prachtig dat je vader zo’n belangrijke rol heeft gespeeld in het verzet tegen de Duitse overheersing, maar wat had je er als kind aan?

En die mensen, die toen kind waren, hebben ons land in de afgelopen halve eeuw bestuurd, opgebouwd, gemoderniseerd; die mensen hebben een nieuwe basis gelegd voor de maatschappij waarin we ons nu bevinden. Zoals al blijkt uit de verschillende verhalen van de dochters Post, is dat niet een basis geweest die uit één stuk bestond. Meteen na de oorlog tekenden zich de verschillen al af tussen de diverse zuilen: religieus, politiek en economisch is Nederland nooit een eenheid geweest.

Dat geldt zelfs binnen de groep die, net als Eisse, gelovig opgevoed werd in een heidens moeilijke tijd. Maar het is wel die generatie die leefde met het idee dat de schouders eronder moesten, om te voorkomen dat we dit ooit weer zouden meemaken. Ze hadden er niks mee te maken dat die hele oorlog er ooit kwam, maar ze wisten heel zeker: ‘Dit nooit meer!’

Mij bekruipt nu af en toe het gevoel dat die zekerheid wegebt met het uitsterven van die generatie, en dat beangstigt me. Hoe beschermen wij, de mensen van nu, volgende generaties tegen haat, geweld, honger, verraad, vervuiling, verlies van dierbaren die we zo nodig hebben? Hoe geven wij de vrede door? Hoe geven wij de aarde door?

DSCN2564

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s