Heilig/ik denk wel eens...

Spotternij of spiegel?

Hij lag net op de deurmat, dus ik vind dat hij nu ook online mag, mijn nieuwste column in Kerk in Stad, het informatie- en opinieblad van de Protestantse Gemeentes in Groningen.

brian

‘You’re all individuals!’ foto afkomstig van https://emsax27.wordpress.com/2016/09/03/monty-pythons-life-of-brian/

Op 17 augustus was het 40 jaar geleden dat de première plaatsvond van ‘Life of Brian’, de Monty Python-film over een Joodse man in het Israël ten tijde van de Romeinse overheersing. Brian lijkt verdacht veel op de Joodse man uit Nazareth die in onze kerken zo’n belangrijke rol speelt. Voor veel kerkmensen was dat een reden om de film ongezien af te keuren: je maakt geen lachfilm over het leven van Jezus.

Net als de nog eens zes jaar oudere ‘Jesus Christ Superstar’ heb ik deze film pas jaren na zijn première gezien. In tegenstelling tot mijn klasgenoten kreeg ik van mijn ouders geen toestemming om JCS in de bioscoop te gaan zien, omdat zij niet wilden meebetalen aan de vercommercialisering van onze Heer en Heiland. Op zich vind ik dat een lovenswaardig streven, maar inmiddels ben ik zelf op zoek gegaan naar het verschil tussen badwater en kind: er zijn immers zo veel kunstvormen waarin ons geloof wordt verbeeld. We leven tenslotte niet meer in de tijd van de Beeldenstorm, dat zullen weldenkende christenen toch wel met me eens zijn?

‘Life of Brian’ gáát dus trouwens niet over Jezus, maar over Brian. En dat is een gewone Joodse jongen in het bezette Israël van de eerste eeuw na Christus. Iedere overeenkomst met onze Jezus berust op het toeval dat hij in dezelfde nacht geboren is, één stal verderop, als bastaardzoon van een Romeinse soldaat. De mannen van Monty Python hebben daar verrassend goed over nagedacht: Jezus zelf vonden zij ook niet zo’n goed onderwerp voor een humoristische film. Jezus’ volgelingen daarentegen lenen zich daar juist bijzonder goed voor.

Zeg nou zelf: als onze kerkgeschiedenis niet op veel punten zo tragisch was, is die toch zeker lachwekkend te noemen? Moet ik voorbeelden geven? Uit welke eeuw? Afgezien van de periode waarover niet veel bekend is, kent onze historie toch veel te veel gebakkelei en getouwtrek om onszelf compleet serieus te nemen? Dát hebben ze bij Monty Python aan de kaak willen stellen, zoals bijvoorbeeld in de scène waar Brian probeert uit te leggen dat de mensen niet hem achterna moeten lopen maar zelf moeten nadenken. ‘Jullie zijn allemaal individuen’, verklaart hij. Waarop de menigte als met één mond terug roept: ‘Ja! Wij zijn allemaal individuen!’ (waarna we zachtjes een eenling horen zeggen: ‘Nee hoor, ikke niet!’).

Humor is vaak een manier om mensen een spiegel voor te houden. Ik geef toe: toen ik eindelijk de film zag, had mijn leven een slingerbeweging gemaakt naar de andere kant, de anti-kerk-kant. Die tijd ligt inmiddels ook al ver achter me, maar ik heb er wel van geleerd. Al was het alleen maar dat er meerdere manieren zijn om te kijken naar kunst, mensen, het leven zelf, en dat het heel verfrissend kan zijn om jouw waarheden eens vanaf een andere kant tegen het licht te houden.

Over die ontdekking heb ik jaren gedaan, dat ging niet van de ene dag op de andere. Ik kan daarom alleen maar hopen dat anderen ook de tijd krijgen en zover komen dat ze elkaars humor accepteren.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s